All I want for Christmas is wine. Nee, geintje natuurlijk. En het gaat bij het kerstdiner natuurlijk ook vooral om het gezelschap – en oke ook dat wat we eten vind ik essentieel. Maar het geheel kan stiekem wel nog een stukje aangenamer, smakelijker en leuker worden met een goed glas (bijpassende) wijn. Op Instagram houden we heel de maand online spreekuur voor hulp bij je kerstdiner, maar vandaag ook al vast wat algemeen wijnadvies voor bij die echte kerstdiner-klassiekers. (Hoewel we stiekem wel hopen dat niet je hele menu zo jaren 90 is natuurlijk.)

Confit de canard – Als je kiest voor confit de canard doe je er verstandig aan te kiezen voor een wijn die net als het gerecht ook uit het zuidwesten van Frankrijk komt. Kies een cahors, madiran of bergerac als je zin hebt in een volle wijn. Maar het kan ook juist lekker zijn iets van tegenwicht te hebben voor het volle en vette van de eend zelf. Neem dan een marcillac of gaillac. Die zijn juist lekker fris.

Beef wellington – Beef wellington is bij uitstek een geschikt kerstgerecht. Daar schenk je bijvoorbeeld een saint emillion bij, want de fruitcake-achtige-rechtoever-bordeaux heeft een volle smaak die heel lekker gaat bij dit stevige hoofdgerecht.

Blini’s – Wat je bij blini’s schenkt ligt natuurlijk voor een heel groot deel aan de topping. Maar ervan uitgaande dat je kiest voor iets klassieks van zalm of andere vis is het stiekem misschien nog wel het lekkerst er ijskoude wodka bij te serveren in shotjes. Maar goed we hadden je wijn beloofd dus kies dan voor messcherp wit zoals aligote, een slanke citroenige Griekse wijn of een muskadet. De sur lie-versies die op hun droesem zijn gerijpt hebben meer structuur en een gistig aroma dat heel goed werkt bij blini’s.

Coq au vin – Kies hier een goede beaujolais cru bij.

Charcuterie – Eigenlijk veel te algemeen om een duidelijk wijnadvies voor te verzinnen. Maar houd de stelregel aan: wijn uit dezelfde streek als het vlees werkt altijd goed.

Fazant – Geen klassiek kerstmenu zonder een stukje (klein) wild. Voor fazant in een stoofgerecht kun je het best kiezen voor een bordeaux. Als je hem braadt doe je er verstandig aan iets van rode bourgogne te schenken.

Garnalencocktail – Kies voor Sauvignon Blanc uit de Loire met een friszuurtje of Sancerre voor grassig frisgroen zuurtje. Sowieso lekker omdat het vaak een voorgerecht is en je natuurlijk niet meteen te zwaar wilt beginnen.

Gebraden eend – Er zijn natuurlijk meerdere manieren om je eend te bereiden en dus ook meerdere wijnadviezen mogelijk. Maar wanneer je kiest voor gebraden eend is het aan te raden daar een beaujolais du cru of pinot noir bij te schenken die een beetje neutraal zijn in sterkte. Liever niet te zwaar of licht dus. De scherpte en tannines van Fronsac doen het trouwens ook goed.

Gravad lax – Het vette mondgevoel van een droge muscat uit de Elzas of een mooie viognier gaat lekker bij de vette zalm en dille. Maar pas op: zodra je er een honingmosterdsaus bij serveert gaat het daar mis. Kies dan voor een net niet droge  gewürztraminer. Maar wat om eerlijk te zijn nog het best is: aquavit of wodka in ijskoude shotglaasjes.

Hert – Hier zorgt pinor noir of een mollige wijn uit Nieuw Zeeland of Oregon voor een zelfde soort sappigheid als een rode bessensaus zou doen.

Kaas – De meningen verschillen wat je precies zou moeten schenken bij kaas. Of eigenlijk: de smaken verschillen. Er is niet echt een goed of fout antwoord. En er is bovendien ook niet echt een goed antwoord voor een hele kaasplank. Over het algemeen geldt: wijn uit dezelfde streek als de streek van de kaas. En ondanks dat je het misschien zou verwachten is witte wijn over het algemeen net wat fijner bij kaas dan rode wijn. Maar nog beter: zoete en versterkte wijnen. Maar goed het is dus vrij moeilijk een simpel advies te formuleren. Er zijn echter wel een paar succesvolle combinaties:
– parmezaan met oude valpolicella of amarone
– mont d’or en savagnin
– blauwe kaas en blanc de blanc champagne
– cheddar en witte bourgogne
– comté en witte bourgogne
– munster en gewürztraminer

Kalkoen – Kies voor een sappige of aromatische wijn – zowel rood als wit kan dan. Dit bestrijdt het droge wat kalkoenvlees soms kan hebben. Ga bijvoorbeeld voor een dolcetto, beaujolais of voor witte grillo of falanghina.

Kastanjes – De aardse smaken van kastanjes zijn natuurlijk vrijwel nooit de primaire smaakmaker van een gerecht. Maar mocht je er toch je wijn op willen afstemmen kies dan voor rode wijnen uit Piemonte.

Knolselderij – Kies een bordeaux want dat zijn doorgaans hartige wijnen met een stevig zuurtje die lekker werken bij het aardse van knolselderij.

Konijn – Schenk cabernet franc of een andere lichte tot semivolle rode wijn want het vlees is mager en wit.

Kreeft – Koop een witte bourgogne van hoge kwaliteit (je had immers ook geld voor kreeft dus daar schenk je liever geen goedkoop slurpwijntje bij toch) of bourdeaux blanc met hout met flink wat stevigheid en tonen van gestoofde citrus en parfum van naaldbomen.

Lam – Er zijn natuurlijk wel meerdere opties maar er zijn weinig wijnspijscombinaties die zo voorbestemd lijken te zijn als cabernet sauvignon.

Oesters – Iedereen heeft zijn eigen favoriet bij oesters. De een drinkt er graag bubbels bij en de ander liever gewoon wit. Een aantal opties: manzanilla, Engelse mousserende, sancerre of als je juist iets milder wil doe je goed aan een picpoul of muscadet.

Paddenstoelen – Eigenlijk kan pinot noir lekker bij vrijwel ieder paddenstoelengerecht.

Patrijs – Kies voor een lekkere pinot noir.

Room – Dit is natuurlijk verre van een gerecht. Maar omdat de room vaak rijkelijk vloeit rondom kerst toch een advies: off dry vouvray met priemend fris zuurtje als mooie tegenhanger of als het allemaal niet op kan, kies je voor een volle chardonnay.

Salades – Ook niet echt een duidelijk gerecht want het type sla, de toppings en de dressing maken natuurlijk een wereld van verschil. Maar een algemeen advies: kijk uit voor dressings met citroen of vinaigrette. Hier krijgt wijn met veel hout en vettigheid een gekke bijsmaak van. Als je dressing veel mosterd, rauwe knoflook of zout bevatten doe je er ook goed aan deze wijnen een beetje te vermijden en te kiezen voor een frisse wijn met een hogere zuurgraad. Maar nogmaals: stem de wijnkeuze verder ook echt af op het type salade.

Tarte tatin – Als je tegen deze fase van het diner uberhaubt nog zin hebt in een (ander) glas wijn is het natuurlijk wel tijd voor iets zoets. Kies bijvoorbeeld een beerenauslese of trockenbeerenauslese met de weelderige aroma’s van apfelstrudel. Of ga voor een zoete chenin blanc uit Loire. De gekarameliseerde suikers van de tarte tatin onderstrepen de honingsmaken in deze wijnen.

Triffle – En dan bedoelen we niet die “half a shepherds pie, half an English triffle” die Rachel maakte in Friends, maar een echt volledige zoete versie. Drink er uiteraard sherry bij als je een originele sherrytriffle maakt en ga anders voor een ratafia champenois.

Truffel – Kies bij witte truffel voor nebbiolo met gedroogde rozen en sandelhout aroma’s. Dat is een werkelijk geurenfestijn in combinatie met de truffel. Bij zwarte truffel doet een rijpe pomerol het heel goed. Die ruikt subtiel naar paddenstoelen en dat harmonieert mooi. Of natuurlijk rode bourgogne.

Uien tarte tatin – Net zoals een zoete tarte tatin voor dessert is ook een uien tarte tatin een kerstklassiekertje. Wat wijn betreft een ideale match met bijvoorbeeld cotes du rhone muscat of juist een riesling uit de elzas. Of kies voor nebbiolo omdat de tannines en zuur het machtige juist een beetje afbreekt.

Venkel – Deze fijne vriend van het kerstdiner – of in mijn keuken trouwens van elk soort diner – krijgt van zoetfruitige wijnen een vreemde bijsmaak door de combinatie met anijssmaak. Probeer dat dus te vermijden en ga voor een wijn met meer zuuraccenten met een beetje een bite en een hartig karakter. Verder zou alles uit Italië in theorie wel werken behalve rode wijnen uit Puglia. En als je bijvoorbeeld een venkelgratin maakt (lekker!!) kun je bijvoorbeeld ook kiezen voor een witte bourgogne of limoux vanwege de geuren van lievevrouwebedstro en weidegras.

Vis – “Vis” is natuurlijk veel te algemeen voor een eenduidig wijnadvies. Maar over het algemeen kom je altijd vrij goed weg met bijvoorbeeld muscadet of witte Dourowijnen.

Vispastei – Vispastei daarentegen is alweer iets duidelijker – hoewel je hier uiteraard nog steeds meerdere soorten vis voor kunt gebruiken vraag het gebruik van deeg wel om iets vettigers. Kies dus bijvoorbeeld voor een chardonnay.

Vitello tonnato – Ik kan dit bijna niet meer eten zo kitschy Kerst voelt het. Maar als je er toch voor gaat, ga dan ook voor een wijn met een clean bite zoals verdicchio vermentino of een citroenige gavi dan maak je het geheel ook niet te zwaar.

Zalm – Ook echt zo’n kerstklassieker. Dus bijpassend dan ook maar een echte icoon: de chardonnay. Niet alleen om die reden trouwens. De rondingen van deze wijn passen namelijk mooi bij zalm en accenturen de weelderigheid van bijvoorbeeld een hollandaisesaus. Als je zalm gaat bakken is het juist lekker om te kiezen voor godello of een Australische semillon. Hier gaan de aroma’s van gras, hooi en citroen mooi bij krokante vette huid van de zalm.

Zo, nu zou je voor vrijwel ieder iconisch kerstgerecht een bijpasssende wijn moeten kunnen schenken. Als je liever voor flessen gaat kun je natuurlijk zorgen dat je een frisse en volle wijn neemt van zowel rood als wit. Over het algemeen doe je het vrijwel altijd goed met een aromatische pinot gris en een jeugdige pinot noir. Maar vergeet ook vooral niet dat kerst uiteindelijk draait om het gezelschap dus kies ook vooral voor een wijn die iedereen lekker vindt.

Voor dit artikel maakten we dankbaar gebruik van de fantastische adviezen van Victoria Moore uit De Wijn-Spijsbijbel.